Menu di Accesso Rapido: Contenuto della Pagina | Collegamento Pagina Principale | Inizio Pagina e Menu Rapido | Lista Spalla Sinistra | Lista Spalla Destra | Mappa del Sito | Informazioni sulla Sardegna | Funghi in Sardegna | Racconti in Bacheca | Sezione Viaggi | Fine Pagina
Logo FonteSarda (Fonte Sarda) Istoria e Limba Documentos Poesias e Dicius Antigus
Storia e Lingua Notizie Documenti Poesie e Proverbi Antichi
NO alle Scorie Nucleari! No a Sa Burrumballa Nucleari!
Pagina Principale A Totus

SARDIGNA Torra a Sa Prima Pazine - Vai alla HomePage in Lingua Sarda

G.A.D. Sardegna 01

Giassu Nou po sa Sardigna Arrecordarii de Chistionai in Sardu - Ricordati di Parlare in sardo quando puoi.

G.A.D. Pub.02

Carta de Logu Eleonora di Arborea Leggi e Ordinamenti Capitoli 21 - 40

Charta de Logu Capitulos 21 - 40

Charta de Logu Elianora de Arbarče Capitulos 21 - 40

21 - Qui leuarit mulieri

Volemus et ordinamus qui si alcunu homini leuarit pro forza muleri coyada o ver alcuna atera femina qui esseret jurada isponxelarit alcuna virgini pro forza et de sas secundas causas esseret legitimamenti binquido siat iuygado qui paghit pro sa coyada liras D et si no pagat infra dies XV decat esser juygadu siat illi segadu s'uno pee pro modu quillu perdat, et pro sa bagadia siat iuygadu qui paghit liras CC et siat anchu tenudo pro leuarela promugere si est senza marido et plaquiat a sa femina. Et si non laleuat pro mugere siat anchu tentu pro coyarela secundu sa conditioni de sa femina. Et issa qualidadi de su homini. Et si cussas causas issu no podet faghire a dies XV decat essere iuygadu siat illu segado s'uno pee pro modu que lu perdat. Et pro sa virgini paguit sa simili pena et sinon adi hui pagare seguint illu uno pee ut supra.

22 - Qui intrarit in domo.

Item ordinamus qui si alcunu homini intrarit pro forza a domu d'alcuna femina coyada et tenent hi ellu et non l'apat apida carnalimenti et est inde binchido legittimamente, siat juygadu a pagare liras Centu, et si non pagat a dies XV decat esser iuygadu seguent illu una origa tota. Et si alcunu homini esseret tentu cun alcuna femina coyada in domo de sa femina et esseret voluntadi de sa femina cussa codali femina siat afrustada et fostigada et ispossedida dessis benes suos totu et de sas raxones suas gasi de dodas comenti de ateros benis et romangat asu marido et non affigios qui auirit cum cussu marido et ne cum atero marido caveret apidu perinnantis et ne ad atero parente suo exceptu ad plaghere de cussu marido cuz u quali auirit factu sa dita fallanza. Et issu homini cunsu quali esseret acaptadu non siat frustadu ma deppiat pagare infra dies XV decat essere juygadu liras Centu. Et si non pagarit infra su dictu tempus siat illi segada una origa in totu. Etzo non si intendat pro feminas qui siant publicas meretrices nen anchu in casu qui sa femina andarit a domo de su homini, over de atera persona qui non esseret habitatione dessa dita femina siat afrustada ut supra.

23 - De femina coyada

Volemus et ordinamus qui si alcunu homini reeret over teneret femina alcuna coyada palesamenti cun sa cali averet ad faghere carnalimente contra a sa voluntadi de su marido et dimandandosila cussu marido sila denegarit siat condennado in liras C. Sas qualis deppiat pagare infra dies XV decat essere juygadu et si non pagat siat illi segada una origa in totu: et issa femina siat condennada secundu in su capidulu si contenit.

24 - Qui andarit a festa.

Constituimus et ordinamus: qui alcunu homini qui andarit a festa o a sagra declesia nò bie deppiant portare arma peruna a pena de Liras XXV et deperdere s'arma. Et sunt tenudos sus curadores et issos hominis de sas villas de ciscuna curadoria hue sat faghere sa sagra o festa; de tenne cusso homini qui adi benne armado et baturellu tentu a sa corte cum s'arma qui ladi acatari ad pena de pagare sus curadores cum sus hominis dessa curadoria liras X (deghe).

25 - De carthas bulladas.

Item ordinamus: qui ciaschuna persona siat licidu de batiri et inspentari a sa corte ad omni bisungio carta bullada o non bullada condaghi over ateras scripturas autenticas registradas o non registradas qui siant in sa corte. Et si alcuna persona batiret carta de notaiu ad Corona qui esseret falsa et vsaret illa malesiosamente connoxendo cusu qui ledi batiri chedi essere falza siat tentu et missidu in prexioni et condennado in arbitrio nostro et isso nodaiu over scrivanu qui sa ditta carta auirit iscrita siat condennadu et paghit liras chentu et si nò pagat infra unu mese tagint fila sa manu destra. Et icussas causas o ver posessiones pro qui chertarit over qui defenderet pro issu vigore decusta carta falza siat lasada pasificamenti adicussa persona de qui deberet essere ragioni bilimente et icussu dictu nodaiu plus non deppiat usare su officiu dessa nodaria.

26 - Ordinamentos de furas.

Volemus et ordinamus: qui si alcuna persona furarit alcuna causa sagrada dae alcuna eclesia o de domo d'eclesia cio est paramentus libros et calighis o atera causa sagrada et est indi binchidu pro testimongios o ver quillu confessarit paghit pro sa fura primarga assa ecclesia pro s'unu V et a su rennu pro sa maquicia liras 1 et si nò pagat sas liras 1 et pro s'unu V secundu cantu naradu de subra: boghet silli unu ogu. Et dae sa fura primargia inantes siat impicadu quindi morgiat et nò campit pro dinari.

27 - De cavallu e boi

Constituimus et ordinamusque si alcuna persona furarit couallu domadu ebba domada o boe domado et est fura primargia si est dessu rennu paghit prossunu deghe et de maquicia liras XXV et si est d'eclesia o ver de atera persona paghit pro s'unu V et de maquicia lire XV et si no pagat isso over atero homini prose e-du seghinti una origa pro sa fura primargia, et de cussa fura primargia inanti affurchent illu quindi morgiat.

28 - De cavallu rude.

Item ordinamus: que si alcuna persona furarit couallu rude ebba baca boe o ver molente de su rennu: paghit pro s'unu X (DEGHE) et si est d'eclesia o de atera persona paghit pro s'unu V et de maquicia liras XV pro sa fura primargia secundu cantu naradu de subra: et si nò pagat infra dies XV siat segada una origa. Et prosa secunda fura paghit liras XXV infra dies XV decat esser iuygadu et si non pagat isso over atero homini pro see tagint illi s'attera origa et daessas duas furas insusu affurchent illu.

29 - De berbegues.

Volemus et ordinamus: que si alcuna persona furarit berbeghues o porcho o ver cabra et est indi binchidu et est de su rennu paghit prossunu deghi et si esseret de eclesia o ver de atera persona paghit prossunu quinbi et paghit pro sa fura primargia de maquicia liras XV, et si non pagat issu o ver atero homini pro se infra dies XV decat essere juygadu seghent illi una origa, et pro sa secunda fura paghit pro sa maquicia liras XXV et si no pagat isso o attero homini prosse seghet silli s'atera origa, et daessas duas furas insusu affurchet illu quindi morgiat, et bolemusque si plus persones esserent affaguiri de sas ditas furas et esserent illi legitimamente prouadu qui ciascuno deppiant incurrere insas secundas penas comenti et participes et consententes et comenti et issu principali se esseret solu et intendat sisi de impicari dae V pegus insusu, et dae V pegos ingiosso paghit secundo de subra.

30 - De cani.

Constituimus et ordinamus qui si alcuna persona furarit alcunu cani de loru ogiagaru et esseret dessu rennu et indest binchidu paghit infra dies XV decat esser juygadu pro s'uno X (deghe), et si esseret de ecclesia over de atera persona paghit pro s'unu V (quinbe) et de maquicia liras V.

31 - De ortu dabis.

Item ordinamus qui si alcuna persona furarit hortu dabis et esseret de su rennu paghit infra dies XV decat esset iuygadu prossunu deghe; et si esseret de clesia o ver de atera persona paghit dessunnu quinbe et niente de minus paghit de maquicia assa corte sodhus chentu et emendet su dannu at chui at esser et non pagat issu o ver attero homini pro se infra dies XV decat esser juygada tagint illi una origla.

32 - Fura de lauore.

Volemus et ordinamus qui alcuna persona furarit lauore messadu o ver senza messare et esseret dessu rennu paghit pross'unu deghe; et si esseret de clesia o ver de atera persona paghit pro s'unu V. Sindi est binchidu et pro maquicia paguit liras XV, et si non pagat issu o ver ateru homini pro see seghet silli una origa.

33 - Fura de domo.

Constituimus er ordinamus qui si alcuna persona furarit domu agiena et illa pertungherit affura in muro o ingienna, o in fenestra o in cobertuta silli est prouado et indi est binchidu siat impicado pro issa ghula quindi morgiat et de sos benes suos si paghit su dannu at qui at esser fattu. Et niente de minus sus juradus de sa villa siant tenudus de prouari et dellu batiri a diclarare et detenne su homini in persona qui at auiri factu su mali et si no tennet et prouant: paghint sos juradus comunalimenti cun su maiore et cun sus ateros homines de sa villa su dannu at qui at esser et a su rennu paghint sa villa manna liras C (100) et issa villa pizina liras L (50) et issos benes de cussu homini qui ad avere fattu su mali siat in su pagamentu dessu dittos dinaris.

34 - Lamentu de fura in domo.

Item ordinamus qui si alcuna persona si lamentarit de fura de domo quilli at esser facta si non est facta in muro segadu o in gienna segada o in fenestra segada o ver in cobertura segada deppiant andare assu curadore alamentari si et issu curadore siat tenudo de andari cun sos jurados de sa villa chircandu et investigando cussa fura. Et si achaptant su cabudu de sa fura cussu in domo de qui l'ant acaptare sa cosa furada: mostret comente siat sua propia o de alcuna persona qui si l'averit acomandada et de qui l'at comporada et si cussa prova non mostrat paghit cussa fura adicus sa at qui esseret facta a sagramento suo quindi ad fagheri in manu de su officiali. Et paghit de maquicia assa corte liras 1 infra dies XV decat essere juygadu. Et si non pagat isso over atero homini prossee seghent illu una origa pro sa fura premargia, et de sa primargia infurchent illu quindi morgiat, et si nò si accaptarit su cabudu dessa fura chertent indi cussu qui ad auiri recivido su damno cum quimbi hominis de sa villa ad quindi ad auir isuspectu incussu modo cio est qui cullu qui dimandat sa causa et narat qui siat sua et qui silli siat furada mostret et prouet qui cussa causa siat sua peghugiare. Et si nò mostrat: deppiat jurare culle aqui sat acaptare qui non sillat furada nen leuada issu nen atere pro see. Et juradu qui at averi siat libero et nò siat tenudo a pena nen condennatione peruna.

35 - De tenne su furone

Volemus et ordinamus que si sa fura qui sat fagheri si iugheret et lauarint daessuna curadoria a sa atera sia tenudo su curadore de cussa villa ad hui sat iughere: de reer sa fura et detenni su furoni sillat isquire infini ad qui ad benne su pubillu dessa causa furada et si non lu tennet et nò arreeret sa fura: cussu curadore paghit assu rennu sindest binchidu liras XXV. pro sa negligentia sua et issa valsuda dessa fura ad cuyat esser.

36 - De denunciare sas largas.

Constituimus et ordinamus: qui siant tenudos sus curadores ciascuno in sa curadoria sua de denunciare sas largas et issas furas qui s'illo y ant fagheri a su armentargiu nostru de logu over officiali maiore daessa die qui at esser facta maquicia a dies XV et issu curadore qui non las at denunciare assu termen paghit de maquicia assu rennu liras XXV.

37 - De tenne sus furones.

Item ordinamus: que sus curadores siant tenudos ciaschunu in sa curadoria sua de tenne et fagheri tenne sos furones et malusfactores et de mandarelos assa corte nostra cussos qui ant auiri factu maquicia dae soddus Centu ingiossi de cussos si fazat pagare su curadore et non los mandit assa corte.

38 - De proare sos cavallos.

Volemuset ordinamus: qui sos juradus siant tenudos ciaschuno in sa curadoria sua de prouare sos cavallos domados et issas ebbas domadas et issos boes domados et molentes qui sant hochier affura o qui sant furare in sa villa o in habitatione dessa villa et si non lu prouarint paghint sa fura a sos pubillos comunalimente sos juradus cun sos hominis tottu de sa villa, et i cussu bestiamen cant achaptare sos juradus de pardu ispeciadu ade nocte cio è couallu domado ebba domada boe domadu et molente; siant tenudus dellu tenne et baturellu assa corte, et issos juradus indi appant de cussu qui ant batire a sa corte sa terza parte dessas tenturas, et cio si intendat pro boes domadus qui in cussu tempus si paschit a muda si tenerent pro qui debent giaghere in sa corte: et si alcunu maiore pardu over atera persona miteret alcunu bestiamen dissu quest naradu de subra dae foras at intro; paghit sodhus binti pro ciaschuna bolta et pro ciaschuna bestia sindi est convinto.

39 - Qui non tennint su furone.

Item ordinamus: qui sos juradus qui at comandare su curadore pro tenne su furoni et nò tenne su furone paghint assu rennu sodhus XX pro juradu et issu dannu quilat aviri factu, et issos juradus paghint sa maquicia cominalimente cun sa villa. Et si cussu homini cat auiri fatu custa fura at esser fuidu et auirit alcuna causa desu suo leuet silli et convertiscat si in cussu qui ant pagari sos juradus cun sa villa pro pagamentu de cussu dannu cat auirit factu et dessa maquicia.

40 - Qui compararit cavallu.

Volemus et ordinamus: qui si alcunu homini qui at comporare couallu ebba boe baca porcho cabra over berbegue de su rennu dae alcunu officiali maiore o pastore de rennu senza paraula dessu sengore juygi o declesia o de atera persona senza paraula de su donno suo paghit su comporadore secundu qui issu furoni et assu rennu pro unu deghe et s'atera persona pro unu V, et is cussu qui at fagheri cussas comporas et nò pagarit istit in prexioni infini a qui at aviri pagadu ad icussu a qui esser fata sa fura et paghit de maquicia Liras XV.

Torra Agoa Carta de Logu Documentos in Limba Sarda - Pagina Precedente Documenti in Lingua Sarda Sighit Documentos in Limba Sarda - Pagina Successiva Documenti in Lingua Sarda Cultura

Notizie sulla Cultura e sulla Lingua Sarda

Dicius Antigus

Sezione Lingua Sarda - Data Ultimo Aggiornamento: 2012-01-29

G.A.D. dx01

NO Al Nucleare No alle Scorie Nucleari in Sardegna

FonteSarda.it Andas Assusu
JS CSS Validation Code  © FonteSarda 2000-2012