Carta de Logu Eleonora di Arborea Leggi e Ordinamenti Capitoli 81 - 100
Charta de Logu Elianora de Arbarče Capitulos 81 - 100
81 - Ordinamentos de sirbas.
Constituimus et ordinamus: qui cussas villas et curadorias qui sunt
usadas de faghere filuas de curadore siant tenudos sos homminis totu
de cussas villas et curadorias delloy andare una bolta s'annu et qui
su liere de couallu qui at esser nunzadu et nò loy andarit paghit
assu curadore sodhus II si veramenti nò averit excusa legitima.
82 - Sirba.
Item ordinamus: qui alcunu homini cat benne a sirba nostra ho de
curadore et non at benne agholetorgiu cunsu pegus qui at auiri mortu
leuent illi pro su rennu boe unu et pro su curadore sodhus X.
83 - Armadu a sirba.
Volemus et ordinamus: qui su homini cat benne armadu a sirba nostra
o de curadore leuent illi pro sa sirba nostra berbeghes X et pro sa
sirba dessu curadore boe unu et perdat sarma. Et sio nò si intendat
pro virgas ghortellu et ispada.
84 - Qui leuarit su serru.
Constituimus et ordinamus: qui su homini cat leuari su servu daessu
yagaru et lompet illoy canargiu et non torrant su peghus paghit boe
unu assu canargiu det sodhus XX et appat inde su curadore de tres
unu sindellu binchit.
85 - Qui alluarit abba.
Item ordinamus: qui homini cat chundire inantes de sanctu miali
paghit a su rennu sodhus 20 et a su curadore sodhus 10 et issos
officiales inde pregontent sos jurados pro omnia bolta qui los
debent pregontare.
86 - De mesura falsa.
Volemus et ordinamus: qui acussas personas a qui sant achatare pro
issos officialis nostros mesura falsa o stadea falsas qui siat
condempnadu de pagare a sa camera nostra liras xxv dae cussa die
quillat esser achatada a 15 dies et si nò pagat assu dictu termen
siat affrustadu pro totu su logu hui at auiri comissidu su de littu.
87 - De astores.
Constituimus et ordinamus: qui alcunu homini nò deppiat bogare
astore ne flacone dae niu. Et di cussu qui lat bogare siat tenudu su
curadore dessa curadoria dundi at esser su homini de tennellu et
baturellu ad nos adpena de pagare su curadore liras V.
88 - De vendere cavallos.
Item ordinamus: qui sos hominis totu dessa terra nostra de Arbaree
cant auire cavallus issoro illus posant bendere a voluntadi issoro
intro Arbaree assardos et nò aterramangessos senza paraula nostra at
pena de pagare assa corte liras 1 et issos terramangessos non si
intendant alcunu parladu over abbadi o atero clerigo dessa terra
nostra de Arbaree o burghesi de terra nostra.
89 - De sus lieros.
Volemus et ordinamus: qui sos lieros tottu dessas terras de Arbaree
sos calis sunt tenudos de seruire sa corte cum cavallos et cum armas
non pozant nen deppiant bendere nen donari nen cambiare su cavallu
quilli at esser scriptu in su catenudu de sa nostra corte senza
volundadi nostra. Et qui contra de cio fagherit et est illi prouadu
paghit de maquicia liras 25 et temittat in iscambiu decussu qui ad
auiri baratadu bono o sufficiente cavallo.
90 - De sus lieros.
Item ordinamus: qui negunu liero de cavallu et nen soldadu non si
deppiat representari ad mostra et nen ceppari cun cavallu de atera
persona assa mostra subta pena de liras 10.
91 - Lieros
Volemus et ordinamus: qui sus lieros homines dessa terra nostra de
Arbaree sos qualis sunt tenudos de seuire cun cavallus et armas et
sunt indi de cio colados deppiant auiri cavallus mascus qui bagiant
dae liras 10 insusu et totu armadu chi bisognant ad homini de couallu
assa sardisca et siant semper aparigiadus cun suos ditos cavallos et
armas profaghere sa mostra et pro cavalcare cun nos illos faghiremus
requeder et qui cio non at fagheri torret assa mungia.
92 - Lieros.
Constituimus et ordinamus: qui sos lieros qui non sunt appusti
fideles o terrali defictu o homini dessa corti qui istit in sa villa
affeada nò deppiat pagare nen dari trabuda assu fidele cat auiri sa
villa et icussu qui adeber paghere o dari pro raxione de juradus o
proatera raxione paghit assa corte et non assu fidele.
93 - De sus jurados.
Item ordinamus: qui sos fideles cant villas inseu siant tenudos
ciaschunu depponni a jurare su maiore dessa villa pro juradu de logu
et issos megios dessa villa sos quales juradus deppiant su fidele
qui chue at esser in persona batirellos pro iscriptu assa camera
daenoghi a Corona de sanctu pedru de lampadas et pro su fidele qui
nonchi at esser in persona siat tenudu su officiali suo et maiore
suo su qui at esser pro issu in sa villa de batirellus a sa camera
pro iscriptu sos juradus e si nò los batirit a su dictu termen
paghit su fidele o maiore o faghidore dessu fidele qui contra
fagherit et qui nò ad esser liras 10.
94 - De forzus
Volemus et ordinamus: qui alcunu terarmangiesu cat dare iuo suo
assardu pro inargiu o pro soci non appat lad cherret at perunu
hommini salvu a quillu ad auiri dadu et issu iuargiu istit assa
usansa dessa terra.
95 - De cavallus
Constituimus et ordinamus: qui si alcunu cavallu nostru morret in sirba over qui si semet qui no siat secidu
pro paraula nostra su maiore de cavallus paghit prossu dectu cavallu annos pro sunu deghe secundu
qui narat sa Carta de Logu pro causas dessu rennu furada et icussu homini quillat seer siat condempnadu
de pagare assa corte sodhus chentu.
96 - De qui sindi andarit.
Item ordinamus: qui si alcunu homini de sa terra nostra de Arbaree
si partirit pro andare at istare dae cussa curadoria asatera cussu
officilae decussa curadoria ad hui at esser andadu adistare siat
tenudo defagheri pagare assatero officiali pari suo qun illu
adimandarit cussas raxiones qui debent pagare a Nos, pro su officiu
suo, et icussas raxones hat haver a dimandare s'unu officiali
ass'atero pro sos homminis hant esser partidos dae s'una curadoria a
s'atera siat tenudu ciascuno hat haviri arreciviri de dimandare sas
raxones secundas duas boltas s'annu cio est pro Corona de Logu de
Sanctu Nicola et pro Corona de Logu de Santu Pedru de Lampadas. Et
de cio su officiali non constringhirit nen deppiat agravare su
maiore over alcunu juradu promandarellas a colliri alcunas raxones
foras dessa curadoria issoro. Et icussu curadore, over officiali
q'at fagheri secundu qui narat de supra pro donnya bolta qu'illi hat
esser provadu qui contra fagherit siat condennadu de pagare a sa
camera nostra sodhus chentu et siat cretidu su officiali over
curadore cat auiri a dimandadu sas raxones cat auiri arrecivire dae
satero officili pari suo a sagramentu suo.
97 - De deseredari.
Volemus et ordinamus: qui nexuna persona de su rennu nostru de
Arbaree usit nen deppiat deseredare sos figios over nebodes suos
nados dessos figios dessas rexones qui sillis at apertenne pro sa
hereditadi de su padre over de sa mamma issoro. Salvo si su padre
over sa mamma a sa morte issoro bolerent narri et apponerent contra
issos figios over nebodes iusta ocaxione si deppiat prouare
legittimamente auiri lexadu sos benes issoro infra unu mese da essa
die de sa morte de su testadore.
98 - De coyamentos.
Constituimus et ordinamus: qui si alcuna persona coiuarit figia sua
ado das qui non siat tenudu de lassareli nen darelli in vida nen in
morte sua si non cussu quillat auiri dadu indodas si non a voluntadi
sua. Salvu qui si isse nò auirit ateru figiu quilli deppiat laxare
sa parti sua secundu raxione contadu illoy incussa parte at deber
auire sas dodas cat auiri appidu daenante. Et simigiante si intendat
pro tottu sos dexendentes suos et totu satero quillat romanne inde
possat faghere cussu quillat plaghere et in casu qui morret ab
intestadu sussedat sa figia femina coiada cuz sus ateros fradis et
sorris suas iscontandu daessa parti sua cunssa doda qui at auiri
appidu.
99 - De coyanza et heretamentu.
Item ordinamus: qui si alcuna femina si coiarit ammo do sardischo
over a dodas et morret et lassarit alcunu figiu piciu si cussu figiu
piciu morret poscha senza legitima aedadi de annos 18 qui su padri
dessu ditu ceracho succedat et appat sa heredidadi dessu dictu figiu
suo: et si migiàtemente sussedat sa mamma assu figiu pixinu incussus
benes quilli furuntu romasidos de su padre, exceptu quissu padre
over sa mamma auirint factu testamentu qui incussu casu si deppiat
observare su ordini de cussu testamentu et issa voluntadi dessu
testadore.
100 - De donazione.
Volemus et ordinamus: qui alcuna femina no usit nen deppiat dari in
alcunu modo assu maridu nen invida nen in morte sua plus de liras
deghe, et issu maridu assa mughere atero atantu dessu issoro
peghugiare: et icussu det cussu cat auiri valsente de liras 20 in
susu et icussu qui at auiri valsenti dae liras 20 ingiosso det
sodhus 20 et icustu det sunu assatero sillat plagher et si non lu
plagheret non di siat tenudu nen assu marido nen assa mughere. Et
icustu capidulo appat legitime logu in casu qui su marido over
mughere auirint dexendentes over ascendentes. Et si non di auirit
siat illis licitu de lassaresi sunu assatero pro testamentu over pro
donatzione casu mortis tottu cio qui ad boler dessos benes issoro.
Notizie sulla Cultura e sulla Lingua Sarda
Dicius Antigus
Sezione Lingua Sarda - Data Ultimo Aggiornamento:
2012-01-29