Carta de Logu Eleonora di Arborea Leggi e Ordinamenti Capitoli 121 - 140
Charta de Logu Elianora de Arbarèe Capitulos 121 - 140
121 - De feriis.
Volemus et ordinamus: qui si intendat esser ferias sa festa de sanctu iohanni
et de sanctu augustino et de sanctu marchu definnis.
122 - De sas curadorias obligadas andari a quida de berrude
Constituimus et ordinamus: qui sas curadorias et villas qui sunt
ordinandas pro benne at Aristanis ad reer sa chida de berruda siant
tenudos de benni secundu quest'ordinadu et usadu. Saluu qui cussa
curadoria over villa at qui aghitare benne in sas secundas dies
feradas o festas qui non siant cenza de benne in sas secundas ferias
ma siant tenudus defermare cussas dies quillant ghitare qui non
siant feriadas et si tota sa muda sua illi benneret et esserent dies
feriadas non siat tenta de benni insini quillat benni satera muda
sua et icussas sentencias qui sant dari in alcuna de cussos dies
feriadas secundu qui sunt iscriptas desupra in qualunca Corona de
Logu o de quida de berruda o de atera nò bagiat nen tengat forza.
123 - Ordinamentos de salarios.
Ordinamus de sos salarios et pagas qui debent leuare sos auditores de sa audiencia nostra et issos nodayos pro raxiones issoro.
124 - De auditores.
Ordinamus :qui sos auditores de sa audientia nostra qui sunt assu
presente o qui ant esser pro inantis nò usint nè deppiàt leuare pro
salario issoro de sas questiones quellis ad benne amanus: ecceptu ad
raxone de sodhus I per libra. De sas scriuanias. Ordinamus: qui sos
nodayus qui deppiant leuare daesses scedas qui ant faghere de
vendiciones o de cambio sensa pagadores et cum pagadores de sa
butega sua de sa nodaria sodhus I et dinaris IV. Et foras de sa
butega sua intro impero de sa terra sodhus II. Et si foras de sa
terra bollirint dughere su nodayu acordint sindi impari de su
pregiu. Et si de sas ditas cartas bollerent in forma publica siant
esser de liras X iniossu deppiat leuari su dictu notario sodhus VI.
Et si esseret dae liras X insusu sodhus VII. Et si de sa firmadura
de carta de franchidadi cun testamentu et senza testamentu dae.
sodhus XV infini at sodhus XXV pro testamentu secundu sa calidadi de
su homini et de sas iscedas de franchida di soddus II. Et dessas
iscedas de prestantzas acomandicias de deposidu et de confessione et
venditiones de cosas mobilis sentza pagadores et cun pagadores in sa
butega sua sodhus II. Et de sas iscedas de sas allegatos et libellos
de domos et de bingias et desantis et de berbecargius in butega sua
cuz pagadore et sentza pagadore sodhus I, dinaris VI. Et foras de
butega sua sodhus I. Et de sa firmadura de ciaschuna de sas ditas
cartas sodhus VI Et dessas iscedas dessos testamentos dae sodhus V
in sodhus X. Et de sa firmadura sodhus X pro centenayu de cio qui
hant balliri sos benes de su Testadore infini sodhus XX, secundu su
testamentu et issa qualidadi dessu homini. Et dessa isceda de su
inventariu et firmadura dinaris VI pro libra de cio qui ant
balliri sos benes. Et ciaschunu membru de testamentu firmadu secundu
sa qualidadi de su secundo (ffz.V.in.ffz.X). Et de sas scedas de sas
coyansas et de sa sposansa dae sodhus V infini X. Et de sa firmadura
sodhus XX pro chentenayo de cio que at muntari sa doda secundu sa
qualidadi de sas personas gosi sa firmadura de sa jura et de sa
isposansa comenti et de sas dodas. Et de sas iscedas de sos
comandamentos requestes teneris et istasinas et appellationes
(sodhus dinaris VI). Et de sa firmadura de ciaschuna de sas ditas
carta sodhus VI. Et de sas iscedas de sos incantos de ciascadunu
sodhus di.iiii. Et de sa firmadura secundu sa qualidadi de su in
canto et de sa persona sodhus XX. infini sodhus XL. Et de sa iscedas
qui si faghint pro sus hominis qui si bogant dae prexioni pro
ciascuno pagadori sodhus I. Et de sa iscedas de sas percuras intro
de butega sodhus I. Et foras de butega intro de sa terra sodhus II.
Et de sa firmadura dae sodhus tres infini in sodhus VI. Et de sas
iscedas et sententias interlocutorias et compromissos pro parte
sodhus II. Et de sa sententias dissinitiuas qui ant esser dae liras
X ingiosso paghit sodhus V. Et dae liras X infini in liras I, sodhus
X. Et dae liras I infini in liras Centu sodhus XX. Et dae liras
centu insusu sodhus XXX. Et de sa appellatione qui sat fagheri in
paraulas sodhus II. Et sisi fagherit in scriptu secundu su volumen
de sa scriptura sodhus II infini sodhus V. Et de sos processos qui
sant leuare daessa corte pro via de appelatione deppiat leuari su
nodayu o s'iscrivanu dinares VIII pro carta scrivendo in ciascuna
carta rigas XXVIII. Et dessas procuras advocationes qui sant fagheri
in corte qui pacto non loy appat sissa dimanda at esser dae liras X
in giosso appat su procuradore sodhus X. Et dae liras I insusu appat
dinaris VI pro lira. Et de sa furadura pro ciaschuna de sa dictas
cartas soldos binti. Et dessa chircadura desos actos sisi achaptat
sa carta qui si faghit chircare dinaris ses pro anno et si non si
acaptat dinaris tres pro annu. Et de tottu sas ateras istedas de
cartas firmadas de sa quale nò faghit mentione custa Carta de Logu
cussa persona qui los at fagheri sindi acordit cussu nodayu et si
non sindi acordat cunsu nodayu siant indi darenante de su officiale
dessa terra et icussu qui su dictu officiali indat sentenciari et
comandare sindi deppiat fagheri. Et si alcunu nodayu at esser
acaptadu benne in contra a sos presentes ordinamentos pro oì volta
quillat esser acusadu et binchidu deppiat pagare a sa corte su
doppiu de cio qui at auiri levado plus. Ordinamentos de salarios qui
debent leuare sos scriuanos de Corona pro raxone issoro. Ordinamus:
qui deppiat leuare decussas personas cant mandare sas nuntzas e pro
ciaschuna volta dinares IV. Et fassat si pagare de ciaschuna persona
qui faghirit nuntzare testimongios pro ciascuno testimongio pro sa
polissa dinaris II. Et pro su examinamentos de ciascuno qui sat
examinare et istendat et iscriuat su narre de ciascuno testimongiu
dinaris.VI. Et fassat si pagare dae cussa personas cant acomandare
chertos yssoro ad alcuna attera persona pro sa scriptura quando dat
fagheri dinaris VI. Et fassat si pagari dae cussas personas cant
esser postos ad Corona de Logu pro chertos cat esser factos in sas
contradas calincunu inde mancarit assu lassamentu de sa Corona de
Logu pro sa scriptura de cussa parti cat esser benida dinaris XII.
Fassat si pagare pro sa polissa de sos chertos binchidos quando si
mandat pro faghirillos pagare. Dae sodhus X infini. Dae sodhus C
infini in liras XXV sodhus II. Dae liras XXV infini in liras L
sodhus III. Dae liras L infini in liras C sodhus V. Dae liras C
infini in liras (M) sodhus X. Sos hominis qui bennint pro reer
Corona non paghit. Totus custos pagamentos qui sant fagheri si
paghint.
125 - De sas dies feriadas.
Custas sunt sas dies feriadas insas calis comandamus qui nò si
depiat reer Corona de logu nen Corona de chida de berrude sas
dominigas de totu sanno sas festas de sancta maria. Item totu sa
festas de sos apostolos. Item totu sas festas de sus vangelistas.
Item totu sas ferias de sas vignennas cio est daessa festa de sancta
Maria qui est a octo dies de cabudanni infini a sa prima die de
sanctu gayni. Sa festa de omnia sanctu et issa festa de sus mortus.
Sa festa de sanctu martini. Sa festa de sanctu nichola. Sa festa de
sancta Luchia. Sa festa de sanctu ancthoni. Sa pasca de sa
natividadi et octo dies pluspasca et octo inantis. Sos lunis e
martis inanatis desegari de petsa et issu mercuris primu inantis de
carri segare. Sa pasca de sa epiphania que si clamat pasca nuntza.
Sa pasca de ascensioni. Sa pasca de penthecoste cum dies II
seguentes. Sa festa de su corpus de christus. Intre totu sa chida
sancta et octo pusti pasca. Sas ferias de sas messas so est dae
XV de lampadas infini a dies bindichi de treulas receptada sa Corona
de Logu de sanctu pedru qui si reet ad voluntadi nrà et receptada
qui si possant minare sas questiones ad voluntadi de sas partis et
issu simili qui semper si reat sa audientia ad iscrutari issa o
totu.
126 - Curadores.
Item pro cessare multas fraudes que faghent et comittent sos
carradores importare binu dae unu logu at in atero. Ordinamus et
statuimusque nechunu carradore qui portat cuba de binu over carrada
nò deppiat nen presumiscat dae como inantis de su binu qui jugheret
bogarende nen faghirende bogare nen consentire qui nechuna persona
inde boghit nen de biat nè darendi ad alchuna persona ad minus de
voluntadi et consentimentu de su pubillu de su binu. Et etiaz deus
non loy deppiar mittere abba nen attera mischoladura ad pena de
sodhus C ad opus de sa corte pro ciaschuna bolta qui contra fagherit
et esseret illis prouadu de pagare su dannu a su pubillu de su ditu
vinu; et issa simili pena si intendat adissu quindi bogarit abier de
su vinu sensa paraula decussu cuy ad esser su dictu vinu benne que
nò ade seret sus carradores. Et icustu capidulu bolemus que si
intendat a dogna atera mercantia et ateras causas que si portarint
cuz carros over cuz bestias dae unu logu ad un'atero non los vsint
ixolere nè trauigare nè fagheri malicia nen barattaria alcuna et
cascaduna persona possat accusare totus cussas godales personas qui
in cio esserent inculpados:et appant inde sa tersa parte de sa pena.
127 - De logare cavallu.
Volemus processare ogna litigiu et qùestione qui si fagherit in
allogare o dare alcunu couallo abintura. Ordidamus et statuimusque
dogna persona possat allogare su couallu suo sensa qui siat tenudo
assa corte affagirellu istimare cassando ognia atero capidulu supra
cio incontrariu et in casu qui su cavallu moreret o qui si agostarit
pro culpa de su condutore over dequillu coualigarit siat tenuda
dellu pagare at cui esser faghendolu istimare pro duos over III
bonons hominis de cussus quillant auiri cognoschido.
128 - De non blastomari a deus.
Constituimus: pro qui deus onnipotenti si debet supra totas causas
honorare tenire et guardare et hobedire et apressu sa
gloriosavirgini madonna sancta maria et issos apostolos et santus et
sanctas de deus. Ordinamus qui calunca persona de calunca conditione
siat cat blastimare a deu over a sancta Maria et lat esser prouadu
siat condennadu in liras l.sos cales deppiat pagare infra dies XV
poscha cat esser condennadu:et si nò pagat infra su dictu tpres
mittat silli uno annu in sa limba et siat illi tagiada pro mò quilla
perdat:et si blastimarit alcunu Santu o Santa siat condennado in
liras XXV sas quales depiat pagare infra dies XV, poscha qui at
essere condennado, et si nò pagat infra su dictu tempus mittat silli
unu annu in sa limba et cum issu siat afrustadu pro totu sa terra
hui ad auiri delinquido o factu su delittu et non appat atera pena.
129 - De sa Charta de Loghu.
Item ordinamus: qui ciaschuno curadore siat tenudo de auiri ad
ispesas suas sa Carta de Logu cun sa quale isso et issus juradus et
iuygantes suos si possant plenariamente informare qñ esserent a sos
bisognos et deppiant illa leuare de sa camera nostra et deppiant
etzi deus oseruare et fagheri totu cussu qui si contenit in sos
capiduluset ordinamentos qui suntu iscriptus in sa predicta carta de
Logu et icussu curadore aqui at esser prouadu qui nò auirit sa dita
carta de logu leuada et nò at fagheri et obseruare toto cussu qui in
cussa si contenit paghit a sa camera pro ciascuna bolta quillat
esser provadu soddus X. et deppiat su ditu curadore auiri sa dicta
carta de logu de sa prima die de Corona de plama assatera Corona de
Logu de sanctu marchu a sa dicta pena.
130 - Debitu pagadu.
Volemus et ordinamus: qui calunca persona a dimandarit depidu
pagadu over torrarit adimandare chertu binchidu et diffinifu siat
condennadu in su doppiu de cussa quantidadi qui at esser pagada over
binchidu.et cio si intendat adicussas personas a sas quales
particularimente esseret fatu su ditu pagamentu over qui esseret
binchidu.exceptu qui esserent heredes et successores de su
principali qui decussu pagamentu et binchidura chesseret facta
esserent negligentes et nondi esserent certos incussu casu non siant
tenudus a pagare pena alcuna ma sindi deppiat obseruare secundu qui
raxione sindat achaptare.
131 - Maistros de linna.
Constituimus et ordinamus subra sos maystros de linna qui si
fagherint maystros bolemus qui calunca persona a qui ant fagheri
carros over arados et non esserent bene factos pro issu factu modo
quindi perderent dies de feruire qui satisfassat su dannu qui at
auire su comporadore de sas dies perdidas sest carro pro carro sest
aradu pro aradu sest iuale pro iuale et de maquicia assu regnu
libras.v. et anchu depiat pagare dies quantu ad perdere infini a qui
l'appat torradu su lauro bono et sufficiente et qui nò ingannint
plus ad ateros.
132 - De canes in gamma.
Ordinamus et istatuimus: qui calunca pastore o pastores de brebeges
de porcos de cabras o de bacas achaptarint insa gamma issoro subra
sa gamma canis over cani assaltigiados et nò biellu ochirint manu a
manu illu depiant portare in manu de su maiore de sa villa:et icussu
maiore illu deppiat comandare a su pubillu de su cani quillu depiat
portare daenanti de su officiali et icussu officiali illu deppiat
comandari quillu deppiat pagare edicussu qui at airi recividu su
dannu. Et issu pubillu de su cani poy promittirit dellu reer bñ su
dictu cani qui nò at faghere dannu, et si indi torrat affagheri
paghit assu rennu pro sa negligentia sua qui nò lu bollit ochire
liras X et morgiat su cani et paghit totu su dannu qui l'at auiri
fatu et daerelles pro deleadus. Os marianus pro issa gracia de deu
s'Juyghi de Arbaree Conte de Gociano et Bisconti de basso
considerando sos multos lamentos continuamente sunt istadus et sunt
pro issas terras nostras de Arbaree et de Logudore pro sas bingias
ortos et lauores qui si disfaghint et consumant perissa guardia et
cura qui si dat a su bestiamen cussos de qui est et quillu at in
guardia pro sa quali causa multas bingias et ortos sunt e remadas et
multas personas si remanent de lauorare qui lauorari ant pro dubidu
qui ant de nò perdere cusso quillo ant fagheri et bolendo nos
prouidere a su vtili cummoni et bonu istadu de sa gente nostra
amusdeliberado defaghere et faghemussos infra scriptos ordinamentus
pro qui cussos observando et mantenendo sas bingias er ortos et
lavores ant romane et istare in su gradu issoro et megiorare et
avansare cussas de qui ant essere, et issu bestiamen indat esser
megiusgubernadu mantesidu et guardadu.
133 - Ordinamentos de bingias de lauores e de ortos.
Ordinamus: qui in ciascuna villa de sas terras qui ant auire
bingias et ortos si depiant pro issu officiali nostru maiore de sa
contrada ogna annu in su mese de frebrer ellegere personas de bona
fama. et conditioni in sa villa manna hominis octo et in sa villa
metzana hominis ses et in sa pixina hominis quatro sos quales su
maiore de sa dita villa at fagheri jurare pro dogna requesta quillis
at esser factu totu silloy ant poder esser et si nò a su minustres
de sos ditos juradus cun su maiore de sa dicta villa ant andare a
prouidere cussas bingias et ortos de qui ant esser requestos et
prouididos quillas ant auiri cussos quillis ant parri qui siant
sufficientemente et bñ cungiadas de fossu o de muro o de clausura et
illis at parre de recivire pro cungiada sensa fraudi et de iscriviri
in su chaderno qui subra cussos ordinare et bingia over orto qui nò
siant cungiadas sufficientemente et secundu qui si contenet nò at
aprouare nè acceptare et comandare adicussos qui ant auiri sas
dictas bingias over ortos qui nò ant esser sufficientemente
cungiadas qui las cungint infra dies octo dae cussa die quillis ad
esser comandadu et etzia deus iurint de hochire et denunciare cussu
bestiamen et accusare sos hominis qui ant acaptare intro de sas
dictas bingias et ortos cungiadus et aprouaduspro cungiadus et in
lauoris secundu qui si contenit in sos capidulu seguentes subra cio
ordinados et de andare at apersare sos damnos su quale apersu ant
fagheri bñ et lealimente secundu quillis at parri in sa conscienta
issoro qui esser deppiant et sensa fraudi.
134 - Bingias e ortus.
Item ordinamus: qui ogna persona qui at auire bingia over orto illu
deppiant cungiare over de muro o de fossu over de clasura et
cungiado qui at esser illu depiant fagheri prouidere pro issos
juradus predictos qui ant esser ad cio alletos et deputados et cio
deppiant faghere pro totu su pñte mese de apreli et dainde inanti
ogni anno de su mese de sctñ gayni biene nadu que ant auire et
prouidido et at prouado pro issos ditos maiores et jurados in su
cadernu secundu que de supra est naradu lat fagheri scrivire pro
isso maiori de sa ditta villa qui in su quaderno que auirit dz
tenne:et cio qui sas ditas bingias et ortusqui ant esser
apropiaduset recividos pro cungia dos scrivere si possat et acatare
qñ at bisongiare. Volemus et comandamus qui ciascuno maiore de
ciascña de sas ditas villas hui ant auiribingias et ortos depiant
faghire unu quadernu pros se ognia anno in su quali at fagheri
scrivere ordinadamente die a die comente pro issus ditos jurados li
at esser denunciado sas bingias et ortos aprobados et recividos pro
cungiados faghendo illoe scrivere sos nomens de cussus jurados qui
ant a prouiderellos et recivirellos ant pro cungiados esser istados
et cussu maiore que ad esser achatado non factu su dictu quadernu
ognia anno over non auiri factu iscrivere sa bingia over orto quilli
essere denunciada esseret approuado et recivido pro cungiado siat
condennado:et paghit a sa camera nostra dogna bolta quilli at essere
provadu over acaptado liras tres. et icussu qui at iscrtuiri su
dictu prouidimentu et aprouamentu appat pro ciascuna bingia over
orto qui ad scrivinri esser aprovadu et recivido pro cungiado
dinaris III.
135 - Idem.
Volemus et ordinamus: qui cussu pubillu de bingia over de orto qui
at esser aprouadu et recivido pro aprouado over armentargiu over
homini suo qui siat adistari in domu sua o alcuna atera qui su
achatarit pro cio over alcño des sos dictos jurados que ant acaptari
bestiamen domado over rui in alcuna de sas ditas bingias over ortos
aprouados pro cungiados siat tentu et deppiant impodere suo su dictu
bestiamen ochiri over lensari de die over de nocte deppiant depñte
denunciare a su maiore de sa dicta villa dundi sa dicta bingia over
orto at esser et si ochiri over lensari non di ad poder denunciare
lat a su predictu maiore que lu fassat iscriviri in su predictu
caderno qui at esser pro cio ordinado jurando cussu qui su dictu
bestiamen ad auiri denunciando qui at factu su podere su in
ochirello et non ad possidu et dicussu pubillo de bingia o de orto o
armentargiu over homini suo qui at acatari su ditu bestiamen et
jurare no lu bollet over que ad prouado qui de voluntadi sua inde
siat eridu su dictu bestiamen sentza illo ochire siat condennado et
paghit pro ciaschuna bolta a sa camera nostra liras Centu. Et issu
pubillu decussu bestiamen qui at essere acaptado in sa dicta bingia
over orto paghit pro su bestiamen domado secundu qui si contenit in
su capidulu de sa Carta de Logu de presente de sa quali pena depiat
auire su maiore de sa dita villa pro sa camera nostra sas suas
partes et issa terza appat su accusadori et gosi si intendat pro su
bestiamen rude comente et de su bestiamen domado et sia cretidu assu
sagramentu suo su dictu acusadori et denunciadore.et niente de minus
si at tenudo de pagare et paghit su aprezu et dannu qui su ditu
bestiamen ad auiri factu n sa dicta bingia over orto qui at auiri
iscuniado pro issu dictu bestiamen exirit daesa dita bingia over
orto sensa indi ochire over lensari qui incussu casu no di appat
satisfacione alcuna.Et si alcunu de sos predictus pobillus o
armentargiu over homini suo over jurado qui sunt narados de supra
acaptarit alchuno de su dictu bestiamen et no lu ochirent over
lensarint over non lu denunciarent secundu qui est naradu desupra
deppiat pagare et paghit a sa camera nostra ogni bolta qui lat esser
provado, over cat esser acatado legittimamente auire zo factu libras
quimbi.et issu bestiamen cat esser lensado et ad morre in alcuna
villa de su castighu cue esseret sa bingia hui su dictu bestiamen ad
esser lensado et gossi si intendat pro su molente comente et de
s'atero bestiamen qui de supra est narado.Et de presente su pubillu
de su ditu bestiamen possat auire recursu contra assu pastore de
cussu qui at debere paschire et issu factu non anirit podere de
pagare istit in pregione infini a voluntadi de su pubillu de su
bestiamen et intendat si de su bestiamen de calunca persona siat.
136 - De su porcho mannali.
Constituimus et ordinamus: qui sos bonus hominis o feminas pubillos
de sas dictas bingias et ortos armentargiu issoro over homini issoro
o jurado de sas ditas villas deputados acio secundu qui desupra est
narado qui at acaptare porcos manalis in alcña de sas ditas bingias
over ortos et si lensarint ochirit non eant poder paghit su pubillu
de su dictu porcho su apreciu de su famnu qui at fagheri in sa dicta
bingia over orto et sodhus tres pro porcho assa camera nostra pro
ciaschuna bolta quilloy at esser achaptadu, et si non pagat leuent
si su porcho pro sa corte sensa misericordia nixuna.
137 - Porcos de gamma.
Item ordinamus :que sos pubillos de sas ditas bingias ortos over
armentargiu o homini issoro over cussos qui ant esser de cio juradus
qui ant achaptare porcos de gamma o brebegues o capras in alcuna de
sas dictas bingias over ortos siant tentas et depiant ochire over
leuare pro ciaschuna bolta quilloy ant esser achaptados de ciaschuna
gamma porcos V et niente de minussu pubillu de su ditu bestiamen
deppiat pagare et paghit su apersiu et dannu qui cussu bestiamen at
auiri fatu et cungiare ad ispendiu suo sa bingia over orto qui at
esser iscungiada et sodhus XX de sos quales appat sa camera nostra
sas duas partis et issa terssa parte appat su achufadore et alcunu
de sos predictos qui ant acaptare su dictu bestiamen et at larare de
ochire over levare comente est narado nò lu at denunciare a su
maiore paghit pro ogni bolta quilloy ad esser acptado over provadu
legitimamente cio auiri fatu secundu qui si contenit in su capidulo
subra attero bestiamen: qui contra fagherit pro amore o pro timore o
pro atera regione qui sindi istaret de non fagher de sas predictas
causas paghit pro dogna bolta liras V.
138 - De terra boida.
Volemus et ordinamus qui calunca persona de calunca conditoni siat
at auiri terra boida incastigu de bingias depiat illi esser comàdadu
pro issu officiali nostru maiore de sa contrada qui cussa terra
boyda depiat pone a bingia over fageri ponne et plantarello a bingia
infra unu annu, over quillu bendato dedi a persona qui plantare illa
possat su quale comandamentu depiat faggeri iscriviri qui si possat
ischire qui su tempus at esser complidu, et qui infra su ditu tempus
cussu a qui at esser fatu su dictu comandamentu de sa secunda terra
nò plantarit over fagherit plantare a bingia pro qui nò bollat over
nò possat nen bendat nen det a persona qui ponne over plantare illa
potzat a bingia su dictu officiali sa dicta terra leuet et apropit a
sa corte nostra.
139 - De cungii bingia.
Constituimus et ordinamus: qui onnya persona de qualunca gradu
istadu over conditione siat qui at aviri bingia o terra boida in
ciaschuna de sas bingias siat tenudo de contrubuhire et pagare pro
rata et secundu qui delliat tocare sa parti de sa cungiadura qui at
fagheri.
140 - De cungiai bingia.
Item ordinamus: qui calunca persona cat auiri bingia o terra boida
in castigu siat tenudo de conntribuyire et pagare pro rata secundu
qui delli at tocari sa parti de sa cungiadura qui at fagheri, cussos
quill'ant esser dae ladus deforas ant auiri clasura et faghere sossu
quillo y at esser necessariu, et si alcño decussos qui ant auiri
alcña de sas ditas bingias o terra boida et nò ant boler pagare over
at esser inposenti de pagare sa parti de su ispendiu qui sat fagheri
et illat torrari de su fatu qui sat auiri daessas bingias qui at
esser subra se si paghit su dictu ispendiu.et si bastanti nò esseret
assudictu ispendiu su pubillu de sa dicta bingia siat tenudo de
bender illa infra vno mese de su preciu quindi at auiri sindi
satisfassat cussa parti et icussu quillat comporare siat tenudo
affagheri et pagare su ispendiu quissa dicta bingia pro sa dicta
cungiadura lat tocare.et similimente siat tenudo et deppiat bender
cussu pubillu cat auiri sa dicta terra boida in castighu et si
comporadore non auirit et acaptare nò sindi poderet de sa dita
bingia, over terra boida dividat si et partat inter icussos qui ant
auiri bingias issu secundu castiu et a confinare et esser plus
apressu de sa dicta bingia over terra boida et icussos qui sa dita
bingia over terra ant auiri siant tenudos de pagare sa parti de su
dictu ispendiu qui at tocari a sa dita bingia over terra boida qui
at esser divisa et partida secundu quest narradu de subra
siveramente qui cussos quillàt comporare over at qui benne inparte
sa dicta terra boida siant tenudus deponne et plantare a bingia sa
dita terra infra vno anno et si nò la ponet et platat infra su dictu
tempus siat sa dicta terra de sa corte et niente de minus fassat et
paghit su ispendiu qui assa dicta terra ad tocare in sa predita
cungiudura, et icussu qui ad auiri bingia in castigu over a ladusde
alcño atero over ortos qui siat dae ladusde foras qui non at esser
bñ congiadu depiat silli comandare pro issu officiali et issu jurado
de sa dita villa hui at esser qui infra dies octo lu deppiat auiri
congiadu. Et si no lu cungiant dae ladussuo intraret bestiamen et
faghit dannu in bingias over ortos de sos viginos paghint assa corte
nostra sodhus XX emendet et satisfassat su dannu qui cussu vigino at
auiri factu et recivido et appido; et issos dictos maiores et
juradus lu deppiant fagheri cungiare ad ispendiu decussu de qui at
essere sa bingia over orto dando assos seruidores qui loy ant
seruiri approbia plus qui pro issos ateros de sa villa sat dare et
pagare dinaris duos sa die pro ciaschuno pro qui plus aprese sa
causa si possat ispaciare, et si nò lat boler pagare pignorint illi
decussu qui at montare su ispendiu predictu et satisfassat sos
seruidores et si non at auiri atero depoder illu pignorare pro sa
dicta bingia over orto satisfassat daessu fructu de sa dicta bingia
over orto su quali fructu possant sos dictos maiores et juradus
bender a tempus assu megius qui at poder et paghit sos dictos.
Notizie sulla Cultura e sulla Lingua Sarda
Dicius Antigus
Sezione Lingua Sarda - Data Ultimo Aggiornamento:
2012-01-29