Scelte Accessibili da Tastiera (per gli Utenti di Firefox i tasti da utilizzare sono ALT SHIFT e Numero, mentre per gli Utenti di Internet Explorer i tasti abilitati sono ALT e Numero indicato): Contenuto della Pagina (ALT 1) | Collegamento Pagina Principale (ALT 0) | Inizio Pagina e Scelte Accessibili da Tastiera (ALT 2) | Lista Spalla Sinistra (ALT 3) | Mappa del Sito (ALT 4) | Informazioni sulla Sardegna (ALT 5) | Funghi in Sardegna (ALT 6) | Racconti in Bacheca (ALT 7) | Sezione Viaggi (ALT 8) | Fine Pagina (ALT 9)
Logo FonteSarda (Fonte Sarda) Istoria e Limba Documentos Poesias e Dicius Antigus
Storia e Lingua Notizie Documenti Poesie e Proverbi Antichi
NO alle Scorie Nucleari! No a Sa Burrumballa Nucleari!
Pagina Principale

SARDIGNA Torra a Sa Prima Pazine - Vai alla HomePage in Lingua Sarda

G.A.D. Sardegna 01

Giassu Nou po sa Sardigna Arrecordarii de Chistionai in Sardu - Ricordati di Parlare in sardo quando puoi.

G.A.D. Sardegna 02

ELIANORA DE ARBAREE E SA CARTA DE LOGU

Eleonora

De sas Costitutzionis et Ordinatzionis Sardiscas fatta et ordinadas po Donna Elianora Juyghissa de Arbaree, Contissa de Gociani e Biscontissa de Basso

Sa Carta de Logu est unu documentu istoricu ordinadu in centunorantottu Capidulos

Sa Carta de Logu fudi fatta peri bona memoria de su Juige Marianu IV e babbu de issa, appusti 16 annos Elianora Juighissa de Arbaree at decidiu de da confrommai a sas necessidadi de is tempus insoro. Po su beni de sa Republica Sardisca e cun delliberadu consigiu dat mutada in mellus, e at cumandau chi si deppiat osservari integramenti.

In su comintzu sa Juighissa Elionora (Ilionora) fuedhat de is Principius fundativus de sa Carta de Logu (cum ciò sìat causa chi s'accrescimentu, et exaltamentu de sa Provincias, Rexonis, Terras descendant, et bengiant de sa Justitzia, et chi peri sos bonos Capidulos sa superbia de sos reos, e malvagios hòminis si affrenent, et constringant, acciò chi sos bonos, et puros, et innocentis pozzant viver, et istari inter sos reos assegurados pro paura de sas penas, et issos bonos pro sa virtudi dess'amori siant totu obedientis assos Capidulos, et Ordinamentos de custa Carta de Logu).

 

ELEONORA D'ARBOREA

Lionora (Eleonora D'Arbarae) est una des prus importanti femminas de sa istoria italiana de is tempus passaus. Contus e paraulas su sa vida sua funti meda, paghus sas testimoniantzas istoricas, filla de Marianu IV e coiada a Brancaleone d'Oria, fut juighissa de Arbaree de su 1383 fintzas a sa morti sua, in su 1404.

Fut contra sa potentza spagnola chi boliat concuistai in dogna modo sa Sardigna, fit puru ghiadora de unu scantu alleatzas e batallas po s'autonomia de totu sa Sardigna contra s'invasori. Cuntantu is paghus arresultaus de custu traballu po anuiri sa genti de sa Sardigna s'arrecordu de Issa est liau a sa "Carta de Logu", una Carta de is Leis de sa terra sua, iscritu in lingua sarda, e imperau appusti in totu sa Sardigna. Custa podit esser condiderada una de is fromas (folma - mogliu) prus avantzadas de sa scientzia de is leis in su tempu medievali.

Istoricus de is tempus nostrus anti postu in ispicu sa moderninadi de sa "Carta" e anti fatu resaltai comenti n-ci fut particolari attentzioni po su mundu de is feminas, puru cun ordinamentos chi podint esser cunsideraus "modernos". Comenti sa libertadi de sa femina acetai o refudai sa coja de aconciu apusti unu atu rebbestu contra de issa.

Assusu - Vai SU - Go Top Page

 

Cultura: Sa Carta de Logu

Su Privilegiu de Logudoro de Mariano, Juigi de Lacon, esti de su 1080 e parit su documentu prus antigu chi teneus.

Sa Sardigna in su tempu Medievali fiat dìvidia in 4 Giudicas, dognunu con su meri suu, unu parlamentu, s'esertzitu e puru is Leis. Totus is Leis fiant sa Carta de Logu poita "su logu" fiat sa terra in cui cussas leis baliant.

Oi si connosci cun precisioni feti una Carta de Logu e puru ci funti documentus chi narrant chi ci n-di fianta atras. Esti cussa fatta ananti e su 1392 da Eleonora di Arborea chi, in su nomini de is fillus piticcus, mantenni su Giudicau de Arborea. Is 198 articulus de sa Carta pertocanta totus is aspettus de sa vida 'e su Statu: castigamentus po mali mannu, ordinamentos po sa massarìa e sa pastorìa, po chini poniat fogu, po sa cassa, po cussu chi spettada a chini traballàda e sa tutoria de is prus lenus. Po su tempu suu custa lei fiat moderna.

Chi parit che is castigamentus, comenti sa condanna a morri in su fogu o s'intzurpiamentu, parint disapiadaus, bisongia cunsiderai is tempus de insoro e s'attenzioni posta po biri chi ci fiat voluntadi de fai su mali. In atrus logus no ci pentzanta nimancu.

No esti istetia Ilionora a scriri is Leis. Is espertus de intzandu anti traballau po migliorai cussas giai fattas de su babbu suu, Mariano IV, chi pertocara sa massarìa e sa pastorìa.

Sa Carta de Logu de Elianora fiat impari studiada po sa Sardigna e puru moderna, tanti chi fut mantennia fintzas a su 1827 candu arribat sa Lei Codice Feliciano.

Notizie sulla Cultura e sulla Lingua Sarda

Data de Imprenta: 2000 - Urtima: 2006

 

Torra Agoa Documentos in Limba Sarda - Pagina Precedente Documenti in Lingua Sarda 11 Sighit Istoria

Dicius Antigus

Sezione Lingua Sarda - Data Ultimo Aggiornamento: 2010-02-05

FonteSarda.it Andas Assusu
JS CSS Validation Code  © FonteSarda 2000-2010